In het document stellen CDU en SPD dat ‘desinformatie en nepnieuws’ een bedreiging vormen voor de democratie. Daarom zouden er maatregelen moeten komen tegen het verspreiden van ‘onjuiste’ informatie online.

‘Vrijheid van meningsuiting geldt niet voor desinformatie’
Volgens het document zouden sommige uitingen niet meer vallen onder de vrijheid van meningsuiting. Maar grondwetsdeskundigen reageren kritisch op deze plannen. Hoogleraar Volker Boehme-Neßler (Universiteit van Oldenburg) zegt: ‘Leugens zijn alleen verboden als ze strafbaar zijn, bijvoorbeeld bij opruiing. Anders mag je liegen.’

Hij wijst erop dat het onderscheid tussen feit en mening juridisch complex is: ‘Het is geen eenvoudige vraag wat een feitelijke bewering is en wat een mening. De meeste rechters interpreteren de vrijheid van meningsuiting heel ruim.’

Ook hekelt hij de vaagheid van termen als ‘haat en ophitsing’ in het voorstel: ‘Dat zijn geen juridische begrippen.’ En verder: ‘In principe wordt de verspreiding van haat in Duitsland beschermd door de vrijheid van meningsuiting. Een uitspraak als 'Ik haat alle politici' is nog geen misdrijf.’

Nieuwe wet bedreigt vrije meningsuiting
Ook hoogleraar Josef Franz Lindner (Universiteit van Augsburg) is kritisch. ‘Het opzettelijk verspreiden van onjuiste feiten is niet strafbaar, niet illegaal’, zegt hij. Een wet tegen nepnieuws zou volgens hem een ernstige bedreiging zijn voor de vrijheid van meningsuiting. ‘Uiteindelijk zou elke controversiële uitspraak strafbaar kunnen worden.’

Censuur zonder juridische basis
Advocaat Joachim Steinhöfel, gespecialiseerd in online censuurzaken, ziet het voorstel als een poging om ‘impopulaire sociale media’ te intimideren. ‘Zo’n censuur heeft nu al geen grondwettelijke basis’, waarschuwt hij.

Het is nog niet duidelijk of het voorstel daadwerkelijk verankert zal worden in nieuwe wetgeving van de aankomende regering.