Bij de Europese verkiezingen van 2024 groeide de Europese Volkspartij (EVP) naar 188 zetels, elf meer dan voorheen. Ook de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) en de nieuwe fractie Patriotten voor Europa (PfE) boekten winst. ECR behaalde 78 zetels en PfE 84. Gezamenlijk vertegenwoordigen deze rechtse fracties nu een fors deel van het parlement. Daarmee hebben zij meer invloed op het Europese beleid dan ooit tevoren.

De rechtse opmars zet druk op de Europese instellingen, zeker op gevoelige dossiers als migratie en asiel. Veel kiezers kozen voor partijen die strenger beleid willen, minder immigratie en meer nationale controle.

Aantal asielbeschikkingen stijgt met 7 procent
Ondanks de politieke ruk naar rechts steeg het aantal asielzoekers dat bescherming kreeg in de Europese Unie vorig jaar met 7 procent. In totaal verleenden de 27 EU-lidstaten bescherming aan 437.900 asielzoekers, zo blijkt uit cijfers van Eurostat.

Daarbij kreeg 42 procent de status van vluchteling, 39 procent subsidiële bescherming en 19 procent een humanitaire status. In vergelijking met 2023 steeg vooral het aantal mensen met subsidiële bescherming (19 procent). Het aantal humanitaire vergunningen daalde juist  met 9 procent.

Opvallend is dat het totaal aantal asielaanvragen in 2024 juist daalde met 13,1 procent naar 996.815 aanvragen.

Duitsland, Frankrijk en Spanje dragen het grootste aandeel
Drie landen namen samen bijna twee derde van alle positieve asielbeslissingen voor hun rekening. Duitsland bleef koploper met 150.500 verleende statussen, gevolgd door Frankrijk (65.230) en Spanje (50.915). Samen tekenden zij voor 61 procent van alle positieve besluiten in de EU.

Wat betreft nationaliteiten vormden Syriërs opnieuw de grootste groep asielzoekers die bescherming kregen. Zij werden gevolgd door Afghanen en Venezolanen.

Nieuwe koers in het asielbeleid
Ondanks de stijging in beschermingsstatussen, zetten verschillende Europese landen de deur op een kier naar strenger beleid. Zo besloot Duitsland na de val van het regime van Bashar al-Assad in december om de behandeling van Syrische asielaanvragen voorlopig stop te zetten.

De Europese Commissie speelt daarop in. In de eerste maanden van 2025 presenteerde zij voorstellen om illegale migranten sneller uit te zetten en de toegang tot asiel te beperken voor mensen uit bepaalde landen.

De ontwikkelingen tonen een spanningsveld in Europa: enerzijds de juridische en humanitaire verplichtingen om bescherming te bieden, anderzijds een snel groeiende politieke druk om migratie in te perken. Met de nieuwe machtsverhoudingen in het Europees Parlement zullen rechtse partijen blijven aandringen op verscherping van de regels.