In een scherpe open brief, gepubliceerd bij Welt, roepen vakbonden en ondernemingsraden de Duitse bondskanselier Friedrich Merz op om te stoppen met wat zij omschrijven als een “klimaatpolitieke zelfmoordrace”. De ondertekenaars zijn onder meer vertegenwoordigers van industriële zwaargewichten als LEAG, BASF Schwarzheide, ArcelorMittal Eisenhüttenstadt en de vakbond IGBCE (Industriegewerkschaft Bergbau, Chemie, Energie).

Ze wijzen één hoofdschuldige aan: de Europese Green Deal. Volgens hen zorgt dit beleid ervoor dat energie-intensieve productiebedrijven de deuren moeten sluiten of Duitsland verlaten. “We maken de industrie kapot terwijl andere landen vrolijk doorgaan met goedkope productie,” aldus een van de woordvoerders.

Dramatische cijfers
De cijfers zijn fors. Alleen al in het afgelopen jaar zouden er in Duitsland meer dan 100.000 industriële banen zijn verdwenen. Sinds 2020 zijn dat er al meer dan 300.000, zo blijkt uit analyses van accountantskantoor Ernst & Young. De oorzaak? Hoge energiekosten, streng klimaatbeleid en groeiende administratieve lasten.

De vakbonden zijn zelden zo uitgesproken geweest in hun kritiek op klimaatmaatregelen. Dat maakt hun oproep opvallend: waar vakbonden traditioneel juist samenwerken met groene partijen, staan ze nu lijnrecht tegenover het beleid dat eerder werd geprezen om duurzaamheid en vooruitgang.

“Productie is onbetaalbaar geworden”
In de brief stellen de vakbondsleiders dat energie-intensieve productie in Duitsland “een fantasie” is geworden. Bedrijven in de Verenigde Staten zouden tot 75 procent minder betalen voor elektriciteit, waardoor de concurrentie oneerlijk is geworden.

Het gevolg is dat multinationals zoals ArcelorMittal en BASF hun investeringen terugdraaien. ArcelorMittal zette een streep door haar plannen voor “groen staal”, ondanks miljarden aan subsidies. BASF schrapt 700 banen in Ludwigshafen. En dat zijn geen incidenten: volgens de brief verdwijnt “elke dag een nieuw gesubsidieerd project in de planningsbureaucratie”.

Van klimaatdroom naar economische nachtmerrie
Duitsland wordt al jarenlang gepresenteerd als een voorbeeldland op het gebied van duurzaamheid. Maar dat beeld begint te barsten. De vakbonden spreken van “de ergste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog”. De beloofde groene transitie verandert volgens hen in een industrieel sterfhuis.

Veel werknemers voelen zich in de steek gelaten. Ze zien hoe fabrieken sluiten, investeringen opdrogen en politici blijven vasthouden aan groene idealen – terwijl de realiteit hen inhaalt. “Het is mooi dat we de planeet willen redden, maar wie redt de arbeiders in Duitsland?” vragen de briefschrijvers zich af.

Politieke druk neemt toe
De kritiek van de vakbonden komt op een gevoelig moment. Bondskanselier Merz probeert binnen de EU steun te behouden voor de klimaatdoelen, terwijl zijn eigen achterban afhaakt. Ook binnen de CDU en CSU groeit het ongeduld over de gevolgen van het groene beleid.

In Brussel staat Von der Leyen nog pal achter de Europese Green Deal. Maar het draagvlak brokkelt af, niet alleen in Duitsland. In meerdere lidstaten groeit de kritiek op hoge energieprijzen, stikstofregels en onhaalbare klimaatambities. Steeds vaker klinkt de roep om “pauze” of “herziening” van het beleid.

Kloof tussen idealen en praktijk
De brief van de vakbonden legt een dieper probleem bloot: de kloof tussen politieke idealen en de harde economische praktijk. Waar groene politici dromen van een duurzame toekomst, vechten arbeiders voor hun baan, hun gezin en hun bestaan.

“De herstructurering van de economie wordt verkocht als noodzakelijk en modern, maar het voelt als een begrafenis,” aldus een vakbondsvertegenwoordiger. “We willen best veranderen. Maar dan moet het eerlijk, haalbaar en rechtvaardig zijn. Nu verliezen we alles, en niemand lijkt zich daar druk over te maken.”