Consumentenorganisatie waarschuwt: EU-plannen dreigen privacy van burgers te verzwakken
De Belgische consumentenorganisatie Test Aankoop slaat alarm over de Europese plannen rond Digital Omnibus. Dit nieuwe pakket maatregelen van de Europese Commissie moet de privacywetgeving vereenvoudigen. Volgens Test Aankoop dreigt daarbij juist een afbraak van de bescherming van persoonsgegevens van Europese burgers.
De Europese Commissie presenteerde Digital Omnibus op 19 november. Het pakket is bedoeld om de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) te versoepelen. Brussel wil daarmee administratieve lasten verlagen, de concurrentiekracht van Europese bedrijven versterken en de achterstand op de Verenigde Staten en China op het gebied van kunstmatige intelligentie verkleinen.
Volgens Test Aankoop wordt daarbij een fundamenteel beginsel losgelaten. Tot nu toe mochten bedrijven persoonsgegevens alleen gebruiken met expliciete toestemming van de gebruiker. Digital Omnibus maakt het mogelijk dat techbedrijven zich beroepen op een zogenoemd ‘gerechtvaardigd belang’. Daarmee zouden zij gegevens mogen inzetten voor het trainen van AI-modellen, zonder voorafgaande toestemming.
Naast versoepelingen in de AVG bevat Digital Omnibus ook aanpassingen aan de AI Act. De Europese Commissie stelt voor om bepaalde kernregels uit te stellen. Voor sommige categorieën hoog-risico-AI wil Brussel een overgangsperiode invoeren tot 2028. Ook worden transparantieverplichtingen afgezwakt. Zo zou de verplichte registratie van hoog-risico-AI-systemen in een Europese databank verdwijnen. Het toezicht op deze systemen wil de Europese Commissie centraliseren bij het Europese AI-kantoor. Nationale toezichthouders krijgen daarmee een beperktere rol.
Test Aankoop waarschuwt dat burgers hierdoor minder inzicht krijgen in hoe AI-systemen functioneren. Vooral wanneer deze systemen invloed hebben op belangrijke beslissingen, zoals kredietverlening, verzekeringen of sollicitaties, kan dat grote gevolgen hebben.
Een ander gevoelig punt is het voorstel rond cookiebanners. De Europese Commissie wil dat gebruikers met één klik hun voorkeuren kunnen vastleggen. Die keuze zou vervolgens automatisch worden opgeslagen in de browser of het besturingssysteem. Daarnaast wil Brussel bepaalde ‘laag-risico’ trackers toestaan zonder expliciete toestemming. Het gaat onder meer om trackers voor doelgroepmetingen. Test Aankoop ziet hierin een groot risico. “Op papier zou surfen vlotter verlopen. Maar het gevaar is echt: het ontbreken van een weigering zou kunnen worden gezien als een toestemming, waardoor jouw reële controle over jouw gegevens verzwakt wordt”, aldus de consumentenorganisatie.
