De Britse regering kondigde in maart plannen aan om de bevoegdheden van de toezichthouder uit te breiden. Daarmee zou de Charity Commission goede doelen kunnen sluiten die extremisme bevorderen. Die plannen zijn nog niet ingevoerd. Slachtoffers van onder meer de aanslagen van 7 juli in Londen, Westminster Bridge en Fishmongers’ Hall vrezen dat traag optreden extremistische netwerken ruimte geeft.

‘Britse samenleving verder in gevaar’
Travis Frain overleefde de aanslag op Westminster Bridge in 2017. Bij die aanval reed Khalid Masood met een gehuurde SUV in op voetgangers en doodde daarna politieagent Keith Palmer bij het parlement. Frain vindt dat meer moet gebeuren om te voorkomen dat goede doelen als dekmantel worden gebruikt.

‘De liefdadigheidssector zou een uitlaatklep moeten zijn voor het allerbeste van de Britse samenleving, maar veel te lang hebben extremisten en vijandige staten misbruik gemaakt van onze vrijgevigheid door het liefdadigheidssysteem tegen ons te gebruiken, als dekmantel voor hun activiteiten.’

Volgens Frain doet de toezichthouder te weinig. ‘Het is volkomen onaanvaardbaar dat de Charity Commission niet meer doet om zich te verzetten tegen vijandige actoren, en hun onvermogen om dat te doen brengt de Britse samenleving alleen maar verder in gevaar doordat zij ongehinderd kunnen opereren.’

Lopende onderzoeken duren jaren
Critici wijzen op langlopende onderzoeken naar verschillende organisaties. De Islamic Human Rights Commission Trust wordt al sinds zeker 2017 onderzocht vanwege banden met de Londense Islamic Human Rights Commission. Die zou volgens beschuldigingen steun krijgen van het Iraanse regime.

Ook het Islamic Centre of England in Londen wordt onderzocht. De toezichthouder opende in november 2022 een formeel onderzoek naar bestuur, evenementen en sprekers. Er kwam ook een waarschuwing na twee evenementen in 2020 waarbij de Iraanse generaal Qassim Soleimani werd geprezen.

‘Publiek betaalt de prijs’
Steve Gallant, die de terrorist van Fishmongers’ Hall tegen de grond werkte, waarschuwt voor buitenlandse invloed. ‘De liefdadigheidssector mag geen dekking bieden aan extremistische netwerken of vijandige buitenlandse invloed.’ Volgens hem tast aarzelend optreden het vertrouwen aan.

Gallant zegt verder: ‘Wanneer handhaving inconsistent of halfslachtig wordt, maken vijandige actoren onvermijdelijk gebruik van de gaten, en uiteindelijk betaalt het publiek de prijs.’ Ook Christian Fisher, overlevende van de aanslagen van 7 juli, wil hardere controle. ‘Elk goed doel dat oproept tot geweld of steun toont voor terrorisme moet forensisch worden onderzocht om de banden en invloeden vast te stellen.’

Toezichthouder verdedigt zich
De Charity Commission zegt dat zij wel stevig optreedt. Sinds de aanslagen van 7 oktober in Israël zijn meer dan 400 zaken geopend rond mogelijke misstanden bij goede doelen in verband met het conflict in het Midden-Oosten. Ook zijn meer dan 80 meldingen gedaan bij de politie.

Topman David Holdsworth zegt: ‘De Charity Commission is duidelijk dat extremisme en geweld geen plaats hebben in de liefdadigheidssector en wij nemen zo krachtig mogelijke maatregelen, binnen het wettelijke kader dat door het parlement is vastgesteld.’ Volgens hem is het ‘categorisch onwaar’ dat de toezichthouder niets heeft gedaan. Wel stelt hij dat opeenvolgende regeringen nog geen duidelijke en afdwingbare bevoegdheden hebben ingevoerd om extremisme aan te pakken.