Het kabinet wil nieuwe geitenhouderijen straks verbieden binnen 500 meter van woonkernen, scholen, kinderdagverblijven en zorginstellingen. Andersom mogen er ook geen nieuwe woningen of gevoelige gebouwen binnen 500 meter van een geitenhouderij komen.

Volgens Hermans is die ingreep nodig voor de volksgezondheid. “We zien uit onderzoek dat mensen die in de buurt wonen van een geitenhouderij een verhoogd risico op een longontsteking hebben. Dat risico is dusdanig hoger, dat ik vind dat we maatregelen moeten nemen”, aldus de minister. Maar juist die onderbouwing ligt zwaar onder vuur. Herans werd daarom op X gecorrigeerd met een zogeheten 'community note'.

Mensen die in de buurt wonen van een geitenhouderij hebben een verhoogd risico op een longontsteking. Daarom vergroten we de afstand tussen nieuwe geitenhouderijen en nieuwe woningen, met een afstandsnorm van 500 meter.

Lees hier meer ⤵️ https://t.co/VEF8rxvpH6

— Sophie Hermans (@ministerVWS) July 10, 2026

Kabinet grijpt in
Het plan komt van Hermans en landbouwstaatssecretaris Silvio Erkens. Zij willen met de afstandsnorm voorkomen dat nieuwe risicosituaties ontstaan. Voor bestaande situaties komt later een aparte aanpak met gemeenten en provincies.

Geitenbedrijven die nu al binnen 500 meter van woningen staan, mogen voorlopig niet uitbreiden. Dat kan pas veranderen als er bewezen maatregelen komen die de uitstoot van schadelijke stoffen voldoende beperken.

Erkens zegt dat de norm ook duidelijkheid moet geven aan ondernemers. “Er is namelijk al jaren onzekerheid bij geitenhouders over de toekomstmogelijkheden voor hun bedrijf”, stelt hij. Volgens hem blijft er “een toekomst voor geitenhouderijen” in Nederland, maar dan wel met beperkingen.

De nieuwe regel is nog niet direct van kracht. Eerst moeten wettelijke procedures worden doorlopen. Dat duurt naar verwachting 2,5 tot 3 jaar.

Onderzoek onder vuur
De maatregel is gebaseerd op ruim tien jaar onderzoek naar veehouderij en gezondheid. In die VGO-onderzoeken werd een verband gevonden tussen wonen bij een geitenhouderij en vaker geregistreerde longontsteking.

Maar de grote vraag is nog altijd onbeantwoord: veroorzaken geiten die longontstekingen ook echt? Volgens meerdere deskundigen is dat niet bewezen. NRC sprak het afgelopen jaar met betrokken experts en onafhankelijke wetenschappers die forse kritiek hebben op de onderbouwing. Vooral het VGO-III-onderzoek, dat de verklaring voor het verband had moeten vinden, wordt hard bekritiseerd.

Hoogleraar infectieziekten Marc Bonten noemt het belangrijkste deel van dat onderzoek “volledig mislukt”. Voor de patiëntenstudie waren volgens de onderzoekers 600 tot 800 patiënten nodig. Uiteindelijk kwamen zij niet verder dan 108. “Nu zit je met veel te weinig patiënten en kun je niks zeggen.”

Geen duidelijke ziekmaker gevonden
Ook werd geen duidelijke oorzaak gevonden. Bij veel patiënten werd geen ziekteverwekker aangetroffen. De onderzoekers concludeerden zelf dat de resultaten “geen duidelijke aanknopingspunten” geven voor de mogelijke oorzaak van het verhoogde risico rond geitenbedrijven.

Dat maakt harde maatregelen ingewikkeld. Want als niet duidelijk is wat de longontstekingen zou veroorzaken, is ook onzeker welke maatregel precies helpt.

Dierenarts René van den Brom, Europees specialist in kleine herkauwers, stelt dat de onderzoeken juist laten zien dat rond geitenhouderijen minder fijnstof en endotoxinen werden gevonden dan rond pluimvee- en varkensbedrijven. “Als je maatregelen gaat nemen, maar je weet niet precies waartegen, dan wordt het wel héél complex.”

VWS maakte eigen rekensom
Extra gevoelig is dat het ministerie zelf cijfers toevoegde over ziekenhuisopnames en sterfgevallen. In een Kamerbrief werd gesproken over 100 tot 600 extra ziekenhuisopnames per jaar en 20 tot 100 extra sterfgevallen.

Die cijfers kwamen niet uit het VGO-III-rapport zelf. Volgens NRC erkent VWS dat de schattingen niet door de onderzoekers zijn gemaakt, maar “onder verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS”.

Het ministerie wilde naar eigen zeggen een concreter beeld geven van de problematiek. Bonten reageerde verbaasd op die uitleg. “Nou, dan gaan er een aantal rollen door elkaar lopen.”

Gentse onderzoekers: ‘brug te ver’
Ook onderzoekers van de Universiteit Gent plaatsen vraagtekens bij de Nederlandse conclusies. Volgens hen laten de VGO-onderzoeken wel een signaal zien, maar geen hard bewijs voor een oorzakelijk verband.

Zij wijzen erop dat veel data afkomstig zijn uit huisartsendossiers. Daarin staat of iemand de diagnose longontsteking kreeg, maar die diagnose wordt niet altijd bevestigd met röntgenfoto’s of laboratoriumonderzoek. Ook kunnen omwonenden van geitenhouderijen door de herinnering aan Q-koorts alerter zijn op luchtwegklachten. Huisartsen kunnen daardoor sneller longontsteking registreren.

De Gentse onderzoekers vinden daarom dat de Gezondheidsraad te ver ging door te spreken van een “waarschijnlijk” oorzakelijk verband. Dat oordeel noemen zij “een brug te ver”.