Klimaatminister Rob Jetten (D66) heeft een reusachtig klimaatpakket gepresenteerd van maar liefst 28 miljard euro. Zo moet er grote schaal CO2-belasting worden ingevoerd en allerlei verboden komen om zo burgers aan te sporen tot juist gedrag. Op deze manier moet Nederland de klimaatdoelen van 2030 ruimschoots gaan halen, aldus Jetten.
"Meer CO2-heffingen op alle sectoren, het koppelen van de btw aan CO2-uitstoot, hogere energiebelasting, verbod op reclame voor zaken die CO2-intensief zijn, belasting op huisdieren, een belasting per stuk vee in de agrarische sector, een CO2-heffing op vlees, zuivel en vis, hogere brandstofaccijnzen, beprijzing van auto's met verbrandingsmotoren, verbod op vluchten van minder dan 500 kilometer, een zuiveltaks, accijns op dierlijke producten," somde JA21-leider Joost Eerdmans eerder op.
Twijfels over nut
De plannen kunnen rekenen op bijval van Jettens partijgenoten Sigrid Kaag en Raoul Boucke. Maar er is ook veel kritiek, vooral op de rechterflank. Zo wordt er openlijk afgevraagd of het pakket enig nut gaat hebben. Ook wordt er gevreesd voor een verarming van Nederlandse burgers.
Ook de overheidsinstantie Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) toont zich kritisch. Na een kort onderzoek concludeert PBL dat slechts 12 van de 82 bekeken maatregelen (14 procent) effectief zouden zijn. Een Telegraaf-columnist, die zelf het communistische regime in Roemenië heeft meegemaakt, vergelijkt het D66-klimaatbeleid zelfs met een communistische planeconomie.
Bovendien wordt er ook gekeken naar de rest van de wereld. In tegenstelling tot Nederland en de Europese Unie, gooit China het over een andere boeg: daar worden massaal nieuwe kolencentrales geopend. Vorig jaar keurde China zelfs het plan goed om wekelijks twee nieuwe steenkolencentrales te openen. Volgens de Amerikaanse ngo Global Energy Monitor (GEM) is er vorig jaar in totaal 106 gigawatt (GW) aan nieuwe kolengerelateerde projecten op 82 locaties goedgekeurd.
Dit jaar doet China er zelfs nog een schepje bovenop. Alleen al in de eerste drie maanden van 2023 hebben Chinese provincies meer nieuwe kolencentrales goedgekeurd dan in heel 2021. Daarnaast heet India eerder dit jaar een noodwet in het leven geroepen om energiecentrales die op geïmporteerde steenkool draaien te dwingen hun productie te maximaliseren.
Onderzoeker Jan van de Beek vraagt zich daarom openlijk af hoe heilzaam het westerse klimaatbeleid gaat zijn: 'Elke ton steenkool die wij uitsparen door onze zeer geavanceerde steenkoolcentrales stil te leggen, wordt uiteindelijk ergens in een opkomende economie verbrand.'
Aan het wankelen gebracht
Ook Jetten volhardt niet in het nut van zijn eigen klimaatbeleid. Bij Nieuwsuur krijgt hij de vraag hoe nuttig zijn klimaatbeleid is, nu China massaal kolencentrales opent. Ook de geringe omvang van Nederland lijkt weinig bij te dragen aan een mondiale klimaatverbetering.
"Nederland draagt 0,5 procent bij aan de wereldwijde CO2-uitstoot. Het aantal graden dat de wereld opwarmt door Nederlands toedoen is eigenlijk niet uit te drukken in iets meetbaars of tastbaars. Waarom moeten wij nu zoveel doen als China en India de ene na de andere kolencentrale openen?" vraagt presentator Jeroen Wollaars
Jetten geeft hierop echter geen eenduidig antwoord. Hij stelt alleen dat Nederland zijn verantwoordelijkheid dient te nemen, maar onderschrijft niet dat zijn eigen klimaatbeleid enig nut gaat hebben.
"Ook onze handtekening staat onder het klimaatakkoord van Parijs," zegt hij. "Wij hebben als welvarend land, die historisch veel uitstoot, ook een verantwoordelijkheid om daarin voorop te lopen. Niet alleen omdat wij hier ook een schoon land willen doorgeven met groene energie van eigen bodem, een lagere energierekening en een sterke industrie in Nederland, maar ook alle andere landen moeten dat doen."
Hij besluit: "In Europa zijn wij samen bezig om die klimaatdoelen te halen. Ook in India, China en Australië zijn ze eindelijk aan het investeren in dat klimaatbeleid. Laten we ervoor zorgen dat we in Nederland ook die koppositie weten te pakken voor een schone samenleving en een sterke economie."
'Internationale-afspraken-ontkenning'
In een Volkskrant-artikel lanceert hoogleraar systeemtransities Heleen de Coninck (TU Eindhoven) een nieuw begrip. Zo erkent ze allereerst dat het strikt genomen geen wetenschapsontkenning is om te constateren dat de Nederland 'zo weinig bijdraagt aan de opwarming dat we de klimaatmaatregelen dus bet achterwege kunnen laten', schrijft de Volkskrant.
Maar ze vervolgt: 'Ik zou het geen klimaatscepsis meer noemen, in de zin van ontkenning van klimaatwetenschap. Maar het is wel een verschuiving naar internationale-afspraken-ontkenning. We hebben immers al sinds 1992 met elkaar afgesproken om de uitstoot te beperken, waarbij de geïndustraliseerde landen vooropgaan.'
Niet iedereen kan zich vinden in de redenering van De Coninck. Zo reageert nieuwsblog GeenStijl: 'Alsof mensen die ergens tegen zijn, iets ontkennen. Alsof iemand die voor Feyenoord juicht een Ajax-ontkenner is. Alsof iemand die geen vanillevla lust een vanillevla-ontkenner is. Alsof iemand die tegen de Holocaust is NOU JA U SNAPT HET WEL. Iedereen met de verkeerde mening is volgens de wetenschap een ontkenner, en zo niet, dan toch. Gaan wij even snel dat pleurisweer van nu ontkennen.'
