In de herfst van 2023 sloot Italië een overeenkomst met Albanië om twee migratiecentra op te zetten in het noorden van het Balkanland. Hier zouden mannelijke migranten, die door Italiaanse schepen uit internationale wateren zijn gered, tijdelijk worden opgevangen in afwachting van hun asielaanvraag. De eerste groep van twaalf asielzoekers werd onlangs teruggestuurd naar Italië na een uitspraak van de rechtbank in Rome, die verwees naar een EHJ-vonnis dat de uitzetting ongeldig verklaarde vanwege de 'veilige landen'-lijst.

Om verdere juridische belemmeringen te voorkomen, heeft de Italiaanse ministerraad maandagavond nieuwe regels goedgekeurd met betrekking tot de deportatie van migranten naar 'veilige landen'. De nieuwe lijst, die nu bestaat uit 19 landen in plaats van 22, wordt met het decreet een onderdeel van de wet. Hierdoor krijgt de lijst meer juridische kracht, waardoor rechters deze niet eenvoudig kunnen negeren bij toekomstige zaken.

Volgens justitieminister Carlo Nordio was het decreet nodig vanwege een "zeer complexe en verwarrende" uitspraak van het EHJ. Hij benadrukte dat de uitspraak mogelijk "onjuist begrepen" was door de Italiaanse rechters. Nordio stelde dat de uitspraak geen bindende richtlijn vormt en niet universeel toepasbaar is.

De nieuwe lijst van veilige landen bevat 19 landen, waarbij Kameroen, Colombia en Nigeria zijn verwijderd. Minister van Binnenlandse Zaken Matteo Piantedosi legde uit dat deze wijzigingen zijn aangebracht om juridische verwikkelingen te voorkomen die voortvloeien uit interpretaties van de Europese 'Opvangrichtlijn'. Hij benadrukte dat deze nieuwe lijst nu onderdeel uitmaakt van de wet, waardoor deze moeilijker aan te vechten is in de rechtbank.

Daarnaast merkte Piantedosi op dat Italië met deze nieuwe regels vooruitloopt op strengere Europese wetgeving die in 2026 van kracht wordt. Deze nieuwe EU-regels zullen waarschijnlijk nog striktere eisen stellen aan het migratiebeleid.

De uitspraak van de rechtbank in Rome werd scherp bekritiseerd door de Italiaanse regering, die delen van de rechterlijke macht beschuldigde van "vooringenomenheid" en van het "hinderen" van hun migratiebeleid. Het decreet van premier Giorgia Meloni is bedoeld om ervoor te zorgen dat de migratiecentra in Albanië ondanks deze juridische uitdagingen operationeel blijven.