Tijdens een vergadering van de Rekeningcommissie maakte Van Buren het nieuws bekend. Op vragen over de werking van AFIS, dat sinds januari in gebruik is, gaf de wethouder toe dat er ‘een probleem’ is met de factuurverwerking. Volgens haar ging de invoering van het systeem ‘voor een groot deel goed’, maar zorgde een ‘technisch probleem’ voor vertraging bij betalingen.

Het gevolg: tienduizenden facturen, ingediend in december en januari, wachten nog op goedkeuring. Dit treft zowel grote bedrijven als kleine ondernemers, waaronder freelancers die voor de gemeente werken. Van Buren: “Het is een vervelend probleem. We doen er alles aan om de achterstand in te lopen, maar ik wil geen te hoge verwachtingen scheppen.”

Ondernemers in de problemen
De gemeente ontvangt normaal gesproken zo’n 25.000 facturen per maand. Leveranciers van uiteenlopende diensten, zoals catering, evenementen en onderhoud, moeten daardoor nu veel langer wachten op hun geld.

GroenLinks-raadslid Elisabeth IJmker maakt zich zorgen. “Dit raakt ondernemers die financieel afhankelijk zijn van de gemeente. Hoe kon dit gebeuren? Was dit risico vooraf goed ingeschat?”

Ook CDA’er Rogier Havelaar is kritisch. “Zeker voor bedrijven die in december facturen hebben gestuurd, is dit zeer pijnlijk. In die maand zijn de kosten vaak hoger. Het is goed dat er een spoedprocedure is voor acute gevallen, maar dat duizenden facturen nu handmatig verwerkt moeten worden, oogt amateuristisch.”

Havelaar roept ondernemers die last hebben van deze betalingsachterstand verder op om zich bij de gemeente te melden: ''Spoed' en 'handmatig' gaan moeilijk samen. We moeten de achterstand snel wegwerken en alle bedrijven die nog geld krijgen goed informeren over de spoedprocedure. Als CDA roepen we iedereen die door deze betalingsachterstand in de problemen komt op om zich te melden!'

Handmatige verwerking en spoedprocedure
Omdat het AFIS-systeem de facturen niet automatisch kan verwerken, moet een groot deel van het werk met de hand gebeuren. De gemeente heeft extra uitzendkrachten ingehuurd om de achterstand zo snel mogelijk weg te werken.

Daarnaast kunnen bedrijven en zelfstandigen die financieel in de knel komen, gebruikmaken van een spoedprocedure. De gemeente benadrukt dat het nog weken kan duren voordat de situatie weer normaal is. Van Buren: “We hopen binnen zes tot acht weken op schema te zitten.”

Hoe groot het totale bedrag van de openstaande facturen is, kon de wethouder nog niet zeggen. De gemeenteraad ontvangt dinsdag een brief met meer details.

Evaluatie en lessen voor de toekomst
Hoewel Van Buren erkent dat het nieuwe betalingssysteem nog niet optimaal werkt, blijft ze positief over de overgang naar AFIS. “Meer dan 90 procent van de inkoopcontracten zit al in het systeem. Maar ja, als een systeem nieuw is, kunnen dit soort problemen ontstaan.”

Toch roept het incident vragen op. Was de implementatie van AFIS goed voorbereid? Hadden de gevolgen voor ondernemers beter ingeschat kunnen worden? De gemeente heeft aangekondigd een evaluatie uit te voeren om te achterhalen wat er precies misging. Voor nu blijft het afwachten of de gemeente haar belofte kan nakomen en de achterstand binnen twee maanden kan inlopen. 

Schuldenberg
Ondertussen blijft de schuld van de gemeente Amsterdam oplopen. Vorige zomer stond de teller al op 10 miljard euro, maar het is onduidelijk hoe groot de schuldenberg nu is. Wel staat het vast dat de schuld grote gevolgen kan hebben. De overheidsbanken BNG Bank en NWB die de hoofdstad momenteel financieren, geven namelijk aan dat ze niet langer geld willen lenen aan Amsterdam als de schuld zo hoog oploopt. Als BNG Bank en NWB zich terugtrekken, is het gevolg dat Amsterdam geld zal moeten lenen op de kapitaalmarkt, bij commerciële banken. Deze banken zullen hun geld alleen uitleen tegen een veel hogere rente, wat betekent dat de schulden van Amsterdam alleen maar verder zullen oplopen. 

Desondanks blijft Amsterdam veel geld uitgeven aan niet-essentiële projecten. Vorig jaar doneerde het stadsbestuur al één miljoen euro gemeentegeld aan Marokko, toen het land getroffen werd door een grote aardbeving. Ook stelde de gemeente dit jaar een megasubsidie van 815.000 euro beschikbaar voor het Amsterdamse Queer & Pride-festival, dat vanaf 2025 een hele maand gaat duren. Onlangs werd er ook een megadonatie gedaan aan Gaza van één miljoen euro.