'Niemand controleert of ze vertrekken'
Veel van deze migranten maken gebruik van de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI). Daarmee krijgen ze bij aankomst in Nederland een burgerservicenummer (bsn), zonder dat ze een verblijfsadres of reden voor hun verblijf hoeven op te geven.'Mensen blijven langer in Nederland, want niemand controleert of ze na vier maanden weer zijn vertrokken', zegt May Verstappen van de Arbeidsinspectie tegen Nieuwsuur.

Met dat bsn openen ze een bankrekening of schrijven zich in bij de Kamer van Koophandel. Vervolgens gaan ze aan het werk, meestal zonder tewerkstellingsvergunning. Dat is verplicht voor derdelanders, maar veel werkgevers vragen die niet aan.

Veel misstanden bij werk
De Arbeidsinspectie ziet deze mensen steeds vaker opduiken bij controles. Ze werken onder andere in de bouw, de land- en tuinbouw, de vleesverwerkingsindustrie en de schoonmaak. Verstappen noemt het risico op uitbuiting groot. 'Maar doordat ze hier illegaal zijn, is het lastig te controleren of daarvan sprake is.'

Volgens de inspectie krijgen sommige migranten te weinig loon, wordt hun salaris ingehouden of worden ze zonder reden ontslagen. Veel durven geen melding te maken, uit angst om uitgezet te worden.

35.000 Brazilianen in Amsterdam
Vooral Brazilianen vallen op. Officiële cijfers ontbreken, maar de Arbeidsinspectie schat dat er alleen al in de regio Amsterdam 35.000 Brazilianen zonder papieren verblijven. Het Braziliaans consulaat spreekt zelfs van 38.000 tot 40.000 ongedocumenteerde Brazilianen in heel Nederland.

Ook andere instanties, zoals Dokters van de Wereld en FairWork, zien de groep groeien. 'We zien de laatste jaren steeds meer Brazilianen bij onze spreekuren', zegt Lisa Vliegenthart van Dokters van de Wereld tegenover Nieuwsuur. 'Ze verblijven in de illegaliteit en komen bij ons met zorgvragen omdat ze geen recht hebben op een zorgverzekering.'

Markt voor illegale registratie
De Arbeidsinspectie ziet dat er een complete markt is ontstaan om deze mensen aan een bsn te helpen. 'Het ministerie weet al jaren dat er misbruik van wordt gemaakt, maar in de praktijk verandert er nog niets', zegt Verstappen.

Een Braziliaanse vrouw werd in februari veroordeeld tot 18 maanden cel voor het helpen van meer dan duizend landgenoten aan een bsn en werk. Toch heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken laten weten dat er geen plannen zijn om het registratiesysteem aan te passen.