Somalië draait verbod op kindhuwelijken terug na druk van islamitische geleerden
Een dag nadat het Somalische parlement een wet aannam die kindhuwelijken moest verbieden, is diezelfde wet alweer ingetrokken. De ommezwaai kwam na felle protesten van islamitische geestelijken en mannelijke demonstranten, die het verbod bestempelden als “on-islamitisch” en “een import van westerse waarden”.
Volgens berichten van Horn Daily en Dawan Africa vond de terugdraai binnen 24 uur plaats. De wet had de minimumleeftijd voor huwelijk willen vastleggen op achttien jaar. Maar onder druk van religieuze leiders verklaarde de regering dat islamitisch recht — en niet de burgerlijke wet — bepaalt wanneer iemand volwassen genoeg is om te trouwen.
“De sharia kent geen vaste leeftijdsgrens voor huwelijk. Het huwelijk is toegestaan zodra iemand lichamelijk en geestelijk volwassen is,” aldus een verklaring van de Raad van Islamitische Geestelijken in Mogadishu.
Protest en druk
De wet werd begin oktober aangenomen als onderdeel van de ratificatie van het African Charter on the Rights and Welfare of the Child, waarin een verbod op kindhuwelijken is opgenomen. Binnen een dag na de stemming gingen groepen mannen in verschillende steden de straat op. Ze eisten dat het parlement de wet zou herzien, omdat die volgens hen “de islamitische identiteit van Somalië ondermijnt”.
Op sociale media verschenen video’s van geestelijken die opriepen tot verzet. “Deze wet is een belediging voor de islam,” zei een imam in Baidoa. “Onze religie bepaalt de regels voor huwelijk, niet het Westen.”
De druk werkte snel. Het ministerie van Gezin en Mensenrechten publiceerde de volgende dag een verklaring waarin het stelde dat “het charter zal worden uitgevoerd in overeenstemming met de islamitische wet en de Somalische grondwet”.
“Elke bepaling die in strijd is met de religie zal niet worden toegepast,” aldus het ministerie. Daarmee werd de pas aangenomen minimumleeftijd van achttien jaar effectief ongedaan gemaakt.
Internationale verontwaardiging
De snelle koerswijziging leidde tot felle reacties, vooral online. De hashtag #LetHerGrow werd duizenden keren gedeeld. “Somalië heeft een wet aangenomen om kindhuwelijken te verbieden, en volwassen mannen zijn in tranen,” schreef een gebruiker op X. Een ander reageerde: “De wet werd ingetrokken binnen 24 uur. Ze willen doorgaan met het trouwen van kinderen. Babies are having babies.”
Vrouwenrechtenorganisaties spreken van “een tragische stap achteruit” voor de rechten van meisjes. Volgens de Verenigde Naties trouwt meer dan een derde van alle Somalische meisjes vóór hun achttiende verjaardag. In sommige regio’s ligt dat percentage boven de vijftig procent.
“Deze meisjes zijn slachtoffers, geen echtgenotes,” zei dr. Rukia Ahmed, vrouwenarts in Hargeisa. “Velen lopen levensgevaar bij hun eerste bevalling, en bijna niemand keert terug naar school.”
Religie versus rechten
Het ministerie verdedigt de beslissing door te stellen dat de islam leidend moet zijn in alle wetgeving. In de verklaring staat dat “alle Somalische kinderen moslims zijn” en dat “de leeftijd van volwassenheid wordt bepaald door lichamelijke rijpheid, niet door een getal.”
Ook de bepaling in het kinderrechtenhandvest die kinderen vrijheid van religie toekent, werd verworpen. “Kinderen kunnen hun geloof niet veranderen,” aldus het ministerie.
Internationale organisaties zoals Save the Children hadden juist gehoopt dat de ratificatie van het Afrikaanse kinderrechtenverdrag een keerpunt zou zijn. De organisatie sprak vorige week nog van “een historische stap richting bescherming van alle Somalische kinderen”. Die hoop is inmiddels vervlogen.
“De wet leefde maar één dag”
Volgens Horn Daily stond het parlement aanvankelijk achter het verbod, maar zwichtte het na preken in moskeeën en oproepen tot protest. Een anoniem parlementslid vertelde aan de krant: “Het probleem is niet de islam. Het probleem is angst. Niemand durft de geestelijken tegen te spreken.”
Met de intrekking van de wet blijft Somalië één van de weinige landen in Afrika waar meisjes van elf of twaalf jaar nog legaal kunnen trouwen — mits een geestelijke en de ouders toestemming geven.
Mensenrechtenactivisten waarschuwen dat dit de armoede en ongelijkheid onder meisjes verder zal verdiepen. “Het huwelijk van kinderen is niet alleen een schending van hun rechten, het is een vorm van misbruik,” zegt de Somalische jurist Amina Abdulle. “Door religie boven de wet te plaatsen, blijven meisjes zonder bescherming.”
