Bij de eerste bijeenkomst schoven ministers aan uit Zweden, Finland, Oostenrijk en Duitsland. Het zijn landen die vaker tegen hoge uitgaven ingaan en die in Brussel spottend worden weggezet als frugals, de gierige lidstaten. Demissionair minister David van Weel houdt niet van dat label. “We hebben in ieder geval afgesproken dat we onszelf niet de frugals noemen,” zei hij. “We vinden onszelf de realisten.”

Opvallend was de aanwezigheid van twee nieuwe gezichten in deze zuinige hoek: Frankrijk en België. Beide landen zitten midden in een politieke en financiële crisis. Ze moeten van Brussel hun begrotingen opschonen en zien een verhoging van de Europese contributie op dit moment absoluut niet zitten. Dat verklaart hun verschuiving richting de Nederlandse positie.

Breed gedeelde zorg over de omvang
Binnen de nieuwe coalitie bestaan verschillen van mening, maar één punt verenigt de groep. “De omvang van de begroting is een gemene deler, die moet omlaag,” zegt Van Weel. Volgens hem ligt er wel waardering voor het idee om de EU-begroting voor 2028-2034 te moderniseren. Maar moderniseren betekent ook keuzes maken. “Dat betekent dat je op andere zaken misschien wat minder moet gaan doen,” aldus Van Weel.

Onderliggend speelt nog een andere strijd: Brussel wil de Nederlandse korting van 1,9 miljard euro schrappen. Nederland, gesteund door Duitsland, weigert dat te accepteren. De korting is jaren geleden afgesproken omdat nettobetalers anders te veel zouden bijdragen aan de EU-pot.

Hogere rekening voor Nederland
De gevolgen voor Nederland zijn groot. Nu betaalt ons land ongeveer 10 miljard euro per jaar aan EU-bijdragen. Nederland is nettobetaler: we betalen meer dan we terugkrijgen. Als het voorstel van de Commissie doorgaat, stijgt die rekening met 4,5 tot 5,5 miljard euro per jaar. “Onze nationale bijdrage zou met meer dan de helft omhoog moeten,” zegt Van Weel.

Dat staat los van de wens van Brussel om de korting te schrappen. Als die wegvalt, wordt de rekening nóg hoger. De verwachting in Den Haag is dat een nieuw kabinet dezelfde lijn zal volgen: geen blanco cheque voor Brussel.

Discussie over eurobonds en groei van EU-ambtenaren
De plannen voor een gigantisch budget hangen samen met andere discussies. Zo loopt er een debat over de rentelasten van eurobonds en over het steeds uitdijende ambtenarenapparaat in Brussel. Lidstaten spreken van een EU die zich gedraagt als “een all-you-can-eat-restaurant”, waar uitgaven altijd kunnen groeien maar bezuinigingen nauwelijks aan bod komen.

Ondertussen wordt er in Brussel al dagen onderhandeld over een tegenvaller van 4,2 miljard euro in de jaarbegroting. Het Europees Parlement en de lidstaten kunnen het niet eens worden over wie dat gat moet dichten.

De echte strijd moet nog beginnen. In december bespreken de regeringsleiders voor het eerst officieel de megabegroting tijdens een EU-top. Daarna volgen nog minstens anderhalf jaar onderhandelingen.