Brussel onderzoekt mogelijk verbod op EU-partij van FvD en AfD
De Europese partij Europa van Soevereine Staten (ESN), waar onder meer Alternative für Deutschland (AfD) en Forum voor Democratie (FVD) bij zijn aangesloten, kan haar erkenning en EU-subsidie verliezen. De Brusselse waakhond voor Europese politieke partijen is een procedure begonnen die kan uitlopen op het schrappen van de partijstatus. Volgens de toezichthouder zijn er aanwijzingen dat de partij mogelijk niet voldoet aan de waarden van de Europese Unie. In 2026 zou ESN ruim 2 miljoen euro aan subsidie uit het Europees Parlement krijgen, meldt Politico.
De partij Europa van Soevereine Staten (ESN) is niet hetzelfde als de ESN-fractie in het Europees Parlement. Die fractie telt 27 Europarlementariërs en wordt niet direct geraakt door de procedure. Wel zou de partijstructuur kunnen verdwijnen. Daardoor zouden aangesloten partijen minder steun krijgen bij toekomstige Europese verkiezingen en minder gezamenlijk beleid kunnen afstemmen.
AfD en FvD aangesloten
ESN werd na de Europese verkiezingen van 2024 opgericht door AfD. Bij de partij zijn ook andere rechtse en nationalistische partijen aangesloten. Het gaat onder meer om Revival uit Bulgarije, Reconquête van Éric Zemmour uit Frankrijk, Confederatie uit Polen, SPD uit Tsjechië, Mi Hazánk uit Hongarije, Forum voor Democratie uit Nederland en de Hnutie Republika uit Slowakije.
De toezichthouder heet voluit de Authority for European Political Parties and Foundations. Directeur Pascal Schonard stuurde een brief aan de Raad van de EU. Daarin staat dat er bewijs is gevonden dat ‘twijfel zaait over de naleving’ van EU-waarden door ESN. De procedure werd vrijdag gestart.
EU-waarden als toetssteen
Europese partijen moeten volgens de regels de kernwaarden van de Unie respecteren. In de brief worden onder meer ‘respect voor menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en mensenrechten, inclusief de rechten van minderheden’ genoemd. Volgens de toezichthouder zijn er aanwijzingen dat leden van ESN daarmee in strijd handelen.
De brief telt ongeveer 300 pagina’s. Daarin staan onder meer rechterlijke uitspraken, screenshots en berichten op sociale media. Volgens Politico gaat het om uitingen van Europarlementariërs en nationale politici met anti-immigratie-, antisemitische en anti-LHBT-retoriek. Ook worden oproepen tot remigratie genoemd.
AfD opnieuw onder vergrootglas
De brief richt ook aandacht op AfD. Daarbij wordt verwezen naar een besluit van de Duitse veiligheidsdiensten uit mei 2025 om de partij als rechts-extremistische organisatie te classificeren. Later werd dit besluit teruggedraaid. Ook wordt een uitspraak van de bestuursrechter in Keulen genoemd. Die blokkeerde die classificatie, maar vond volgens de brief wel dat het partijprogramma ‘in strijd met menselijke waardigheid en vrijheid van godsdienst’ was.
Daarnaast kijkt de toezichthouder naar de Bulgaarse partij Revival. Die partij zou openlijk samenwerken met Verenigd Rusland, de partij van Vladimir Poetin. Ook wordt Revival in verband gebracht met gewelddadige protesten in Sofia en aanvallen op de delegatie van de Europese Commissie in februari 2025.
ESN wijst directe verantwoordelijkheid af
ESN-partijvoorzitter Stanislav Stoyanov stelde op 4 mei tegenover de toezichthouder dat ESN geen directe macht heeft over de nationale partijen. ‘ESN heeft geen mandaat om rechtstreeks in te grijpen in de zaken van haar lidpartijen. Wij blijven echter toegewijd aan het hooghouden van de kernwaarden van de EU via voortdurende dialoog met de betrokken partijen.’
De Europese Commissie, het Europees Parlement of de Raad kan de toezichthouder vragen om formeel te toetsen of ESN aan de EU-waarden voldoet. Daarna mag ESN reageren en mogelijk maatregelen nemen om zorgen weg te nemen. Vervolgens geeft een commissie van onafhankelijke personen advies. Pas daarna kan de partij officieel worden geschrapt als Europese politieke partij.
