JA21 en VVD willen minder open asieldocumenten na misbruik met valse lhbti-claims
Asielzoekers kunnen via openbare informatie van de overheid zien welke verhalen kansrijk zijn voor een verblijfsvergunning. Het gaat bijvoorbeeld om lhbti-claims uit onveilige landen, dienstplicht in Eritrea en informatie over herkomstlanden. Volgens JA21 en VVD maakt die openheid het makkelijker om een asielverhaal passend te maken. Zij willen daarom kijken of ambtsberichten minder gedetailleerd openbaar moeten zijn.
De discussie speelt na nieuwe en oude signalen over misbruik van asielgronden. De BBC meldde in april dat groepen asielzoekers zich in het Verenigd Koninkrijk als homoseksueel voordeden om aanspraak te maken op verblijf. Ook in Nederland waren er eerder zorgen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zei in 2017 dat een 'substantieel deel' van afgewezen asielzoekers bij een tweede aanvraag plots uit de kast komt.
Ambtsberichten als routekaart
Het kabinet publiceert enkele keren per jaar ambtsberichten over de veiligheid in landen van herkomst. Daarin staat welke groepen extra risico lopen. De IND gebruikt die informatie bij het beoordelen van asielaanvragen. Volgens critici kunnen ook mensensmokkelaars, advocaten en asielzoekers die kennis gebruiken.
JA21-Kamerlid Diederik Boomsma is daar tegenover De Telegraaf fel over. 'Je geeft het ze op een presenteerblaadje.' Volgens hem weten asielzoekers precies waarop zij zich moeten beroepen. 'Asielzoekers die naar Nederland komen, weten precies wat ze moeten zeggen om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning.'
Ook VVD-Kamerlid Ulysse Ellian ziet dat openbare informatie kan helpen bij het bouwen van een verhaal. 'Iedereen kan natuurlijk makkelijk zien waar een beroep op gedaan moet worden om in aanmerking te komen voor een verblijfsstatus.' Volgens Ellian kan worden gekeken naar een minder gedetailleerde vorm van ambtsberichten.
Eritrea, lhbti en telefoons
Een concreet voorbeeld is Eritrea. Volgens een ambtsbericht lopen Eritreeërs die civiele dienstplicht moeten vervullen risico op 'ernstige schade'. Het kabinet paste daarom het landenbeleid aan. De minister schreef over Eritrea: 'Dienstplichtontduikers en deserteurs krijgen te maken met zware straffen, waaronder langdurige detentie en marteling.'
Minister Bart van den Brink herkent het beeld van ambtsberichten als eenvoudig spoorboekje niet. Hij laat weten tegenover De Telegraaf: 'Het beeld dat de ambtsberichten een eenvoudig spoorboekje vormen naar asielbescherming wordt niet herkend.' Volgens hem kijkt de IND of een verhaal persoonlijk, specifiek en consistent is.
Toch blijven er zorgen over voorkennis. De IND merkt dat sociale media minder vaak belastende informatie opleveren dan tien jaar geleden. Ook wisselen veel asielzoekers van telefoon zodra zij in een nieuw land aankomen. Daardoor is informatie op telefoons volgens de IND vaak van twijfelachtige betrouwbaarheid.
