Dat blijkt uit een alarmerende studie die is verschenen in het prestigieuze New England Journal of Medicine. Sinds 2022 zijn in Europa minstens 536 gevallen van difterie vastgesteld, verspreid over tien landen. Dat is de grootste opstoot in zeventig jaar tijd. Vooral Duitsland en Oostenrijk zijn getroffen, met respectievelijk 118 en 66 gevallen. Maar ook andere landen, waaronder Frankrijk, Zweden en België, zagen besmettingen.

Difterie reist mee met de migratiestroom
De cijfers zijn duidelijk: 98 procent van de zieken zijn jonge mannen, met een gemiddelde leeftijd van 18 jaar. Vrijwel allemaal kwamen zij mee met recente migratiegolven. Meer dan 80 procent van de besmette personen komt uit Afghanistan en Syrië. En ongeveer de helft verbleef in een asielopvangcentrum toen de ziekte werd vastgesteld.

Volgens de onderzoekers zijn de meeste migranten niet ziek vertrokken uit hun land van herkomst, maar onderweg besmet geraakt. Dat wijst op een actieve verspreiding van de bacterie tijdens de migratieroute. De bacterie nestelt zich in ongecontroleerde opvangkampen, onhygiënische omstandigheden, en zwerft zo Europa binnen.

“Er zijn meerdere besmettingshaarden,” zegt het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). Het gaat dus niet om een geïsoleerd incident, maar om een breder patroon. En dat maakt het extra zorgwekkend.

Ziekte vormt risico voor kwetsbare Europeanen
Isabelle Parent du Châtelet van Santé Publique France slaat alarm. Volgens haar is de kans reëel dat de ziekte overslaat naar kwetsbare Europese bevolkingsgroepen. Vooral daklozen, drugsgebruikers en ouderen lopen risico. Zij zijn vaak niet of niet meer gevaccineerd, en hun weerstand is laag. “We moeten waakzaam blijven,” zegt ze.

Difterie wordt verspreid via hoesten, niezen of huidcontact. In ernstige gevallen veroorzaakt het verlamming, ademhalingsproblemen of zelfs de dood. Inmiddels zijn minstens drie mensen overleden aan de ziekte in Europa.

Gezondheidscontrole faalt bij migratie
Het opduiken van difterie legt opnieuw een pijnlijke zwakte in het Europese migratiebeleid bloot. Medische controle bij binnenkomst is in veel landen beperkt of zelfs afwezig. Migranten worden vaak pas onderzocht als ze al klachten hebben – en dan is het soms te laat.

“Het systeem faalt op meerdere fronten,” stellen de auteurs van het onderzoek. Ze wijzen op een gebrek aan screeningbij de Europese buitengrenzen én op de onhygiënische toestanden in sommige opvangcentra. Zo krijgt een bacterie die decennia geleden nog als overwonnen werd beschouwd, opnieuw vrij spel.

Tot nu toe lag de nadruk in het migratiedebat vooral op kosten, integratie en veiligheid. Maar met de terugkeer van een vergeten ziekte als difterie, komt daar een gezondheidsrisico bij. Niet alleen voor migranten zelf, maar ook voor de samenleving als geheel.