Kamer dwingt kabinet tot tegenstem tegen Brusselse chatcontrole
De Tweede Kamer heeft het kabinet opgedragen om in Brussel tégen het nieuwe EU-voorstel voor chatcontrole te stemmen. Dat gebeurde na dagen van groeiende irritatie over de koerswijziging van minister van Justitie en Veiligheid Foort van Oosten. Waar Nederland jarenlang principieel tegen was, wilde de minister zich nu plots “onthouden van stemming”. Een meerderheid van de Kamer pikte dat niet.
De druk liep zo hoog op dat er een spoeddebat en een twee-minutendebat nodig waren om de minister tot een duidelijker standpunt te bewegen. Uiteindelijk werd een motie aangenomen die de regering verplicht om woensdag tijdens de Coreper-vergadering formeel ‘nee’ te zeggen tegen het Deense voorstel. Het spoeddebat gebeurde op initiatief van FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen.
Twijfel over de koers van de minister
Het debat begon met een eenvoudig maar prangend punt: waarom draait de minister? Vorige week liet hij de Kamer weten dat Nederland zich niet langer tegen het voorstel zou verzetten, maar zich zou onthouden.
Op de vraag van PVV-Kamerlid Shanna Schilder of hij alsnog tegen wil stemmen, bleef de minister terughoudend. Hij gaf drie redenen om geen tegenstem te willen uitbrengen. Een tegenstem zou ook “alle goede onderdelen” raken. Daarnaast zou Nederland door zich te onthouden volgens hem “aan tafel blijven”, want “het gaat toch gebeuren, dus zorg dat je aan tafel zit.” Ten slotte wees hij erop dat Nederland jaren geleden heeft gelobbyd voor vrijwillige chatcontrole en dat die praktijk “al tien jaar bestaat”.
Die uitleg zorgde voor nieuwe vragen. CDA-Kamerlid Jeltje Straatman merkte op dat de bezwaren tegen de nieuwe verordening dan óók gelden voor de al bestaande praktijk van client-side-scanning. Volgens de minister is echter niet bekend hoe vaak die techniek nu wordt gebruikt.
Breed wantrouwen in de Kamer
Met uitzondering van de VVD spraken vrijwel alle fracties zich stevig uit tegen het EU-voorstel. De inhoud en de manier waarop het voorstel door Denemarken wordt doorgedrukt, zorgen voor breed wantrouwen.
Barbara Kathmann (GL/PvdA) noemde het plan “in de kern problematisch” en wees erop dat het sleutelen aan een onhoudbaar voorstel geen zin heeft. Zij is ervan overtuigd dat een andere aanpak nodig is, zonder het scannen van privéberichten of het verzwakken van encryptie.
Pepijn van Houwelingen (FVD) waarschuwde dat de nieuwste versie juist vérder gaat: verplicht leeftijdsverificatie, én scannen van links, afbeeldingen en tekst. Hij ziet een patroon waarbij het EU-voorzitterschap “er koste wat kost doorheen wil drukken”, terwijl nationale parlementen nauwelijks tijd krijgen om inhoudelijk te reageren.
Zijn waarschuwing over ‘vrijwillige verplichting’ bleef hangen: “Nee, het is niet verplicht hoor, maar als u het niet doet, dan vind ik als toezichthouder dat u niet genoeg doet. En dan riskeert u wel een boete. Ik zeg het maar even… de keuze is aan u.”
BBB-leider Caroline van der Plas wees op het briefgeheim en noemde het plan “haaks op wat wij in Nederland normaal vinden”.
Wat staat er precies in de motie?
De kern van het Kamerstandpunt is vastgelegd in de motie van Kathmann c.s., die gisteren werd aangenomen en waarin staat dat het Deense voorstel de zorgen over privacy, massasurveillance en cyberveiligheid niet wegneemt. De motie verzoekt de regering om tegen te stemmen en zich in Europa expliciet uit te spreken over de risico’s.
Ook staat erin dat Nederland zich in de vervolgfase moet inzetten om alle elementen die kunnen leiden tot massasurveillance uit het voorstel te verwijderen .
Tijd dringt: woensdag stemmen in Brussel
Op woensdag nemen de EU-lidstaten een positie in. Omdat eerdere versies sneuvelden bij gebrek aan steun, geldt dit voorstel als potentieel hamerstuk. De lijn van minister Van Oosten had ertoe kunnen leiden dat Nederland zich buitenspel zette.
De Kamer heeft dat nu voorkomen. Na druk van FVD, PVV, BBB, GL/PvdA, CDA en anderen ligt er een duidelijke opdracht: Nederland moet tegen stemmen.
In een videoboodschap vat Pepijn van Houwelingen samen wat er volgens hem op het spel staat: “De Europese Unie wil kunnen meekijken op uw en op mijn telefoon. Ze willen zien wat wij verzenden op chatdiensten. Dat betekent het einde van privacy op internet.”
Het nieuwe “chat control”-voorstel van de EU dreigde buiten de politiek om te worden afgehamerd. FVD ontdekte dit en regelde een spoeddebat.
— Pepijn van Houwelingen (@PvanHouwelingen) November 25, 2025
Met succes! Vandaag nam de Kamer een motie aan, waardoor Nederland morgen tegen dit ingrijpende voorstel zal stemmen in de Europese Raad. pic.twitter.com/7LKtcFckIk
