De nieuwe regels komen voort uit de Europese Single Use Plastics-richtlijn. Sinds die in werking is getreden, moeten doppen vast blijven zitten aan de fles. De bedoeling: voorkomen dat dopjes in de natuur terechtkomen. En op het eerste gezicht lijkt dat te lukken. Bij schoonmaakacties langs de kust worden minder losse doppen gevonden.

Maar wie denkt dat het probleem daarmee is opgelost, heeft het mis. Door de constructie van de vastgemaakte doppen zinken ze nu samen met de fles naar de bodem van zeeën en rivieren. Dat komt doordat dop en fles vaak van verschillend plastic zijn gemaakt, met een ander drijfvermogen. Vroeger spoelde een los dopje nog aan, nu verdwijnt het onder water – onzichtbaar, maar niet verdwenen.

“Peperduur en puur symbolisch”
De kritiek op de EU-maatregel klinkt inmiddels luider. Verpakkingsdeskundige Markus Prem is duidelijk: “Brengt dit echt iets voor de planeet of zelfs voor Europa? Mijn duidelijke antwoord is: nee.” Volgens hem gaat het om “actiepolitiek”, bedoeld om het eigen geweten te sussen. Hij sprak hierover met de Duitse krant FAZ.

Prem wijst op de enorme kosten voor de industrie. Nieuwe machines, aangepaste productielijnen – de overstap naar de zogeheten tethered caps heeft miljarden gekost. Kleine bedrijven moesten miljoenen investeren, grote producenten nog veel meer. En dat alles voor een effect dat nauwelijks meetbaar is, aldus Prem. “De hoeveelheid weggegooide doppen die in het milieu terechtkomt, is zeer gering.”

Ook de branchevereniging van de Duitse drankenindustrie bevestigt de hoge kosten. En het effect? “Vrijwel onmeetbaar,” aldus Prem.

Europarlementariër: “Kostbaar activisme”
Ook in het Europees Parlement groeit het ongemak. Europarlementariër Christine Anderson noemt de maatregel op X (voorheen Twitter) “kostbaar activisme”. Volgens haar laat het beleid opnieuw zien dat “de Europese Commissie burgers schaamteloos betuttelt”. Haar boodschap: de investering is groot, het resultaat onduidelijk en de ergernis bij consumenten groeit.

Prem merkt bovendien op dat Europa en de Verenigde Staten samen maar een klein deel van de plasticvervuiling veroorzaken. Het overgrote deel komt uit Aziatische landen. “We zouden op een heel andere plek moeten beginnen als we echt iets willen veranderen,” zegt hij.

Wennen of weg ermee?
Toch denkt Prem dat consumenten zich uiteindelijk zullen aanpassen. Net als bij het verdwijnen van plastic tasjes en rietjes went de nieuwe dop. Maar de vraag blijft: is wennen genoeg als het effect uitblijft?

Wat begon als een ogenschijnlijk simpele maatregel tegen plasticvervuiling, is uitgegroeid tot een kostbare operatie met twijfelachtig resultaat. Minder dopjes op het strand – maar meer op de zeebodem. Minder zwerfvuil in beeld – maar niet per se minder in het milieu.